11-11-11

 

 

Στις 11 Νοέμβρη συμπληρώθηκαν 91 χρόνια από τη συμφωνία ανακωχής του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, ή Μεγάλου Πολέμου. Η σχετική συνθήκη παράδοσης της Γερμανίας υπογράφηκε στις 11 το πρωί σε σιδηροδρομικό βαγόνι που μεταφέρθηκε στο στρατηγείο του Γάλλου στρατάρχη Φος στην Κομπιέν. Στο ίδιο βαγόνι μετά από 22 χρόνια θα υπογραφεί συμβολικά η παράδοση της Γαλλίας στα στρατεύματα της ναζιστικής Γερμανίας.

Στις 28 Ιουνίου 1919 ακολούθησε η υπογραφή της Συνθήκης των Βερσαλιών, με εξαιρετικά σκληρούς όρους για τους ηττημένους. Η Αυστρουγγρική και η Οθωμανική αυτοκρατορία διαλύονται, ενώ η Γερμανία υποχρεώνεται να παραχωρήσει πολλά εδάφη της, να διαλύσει το στρατό της εκτός από μια συμβολική δύναμη 100.000 ανδρών και να καταβάλει υπέρογκες αποζημιώσεις στους νικητές. Ο Βρετανός οικονομολόγος John Maynard Keyns παραιτείται από επιτροπή οικονομικών συμβούλων, προφητεύοντας με καταπληκτική διορατικότητα ότι τέτοιοι άδικοι όροι θα προκαλέσουν νέο παγκόσμιο πόλεμο μέσα σε 20 χρόνια.

Παρόλο που μέχρι και την ημέρα της ανακωχής δεν είχε παραχωρηθεί ούτε σπιθαμή γερμανικού εδάφους στους αντίπαλους στρατούς, ήταν φανερό πως η Γερμανία δεν μπορούσε να νικήσει. Η εσωτερική κρίση της χώρας – παραίτηση του Κάιζερ, Γερμανική Επανάσταση – και οι τεράστιες ανθρώπινες και υλικές απώλειες μετά από τέσσερα χρόνια εξοντωτικού πολέμου με τις δυνάμεις της Αντάντ έδειχναν ότι η τελική ήττα ήταν απλά θέμα χρόνου.

Στο μεταξύ η Γερμανική Επανάσταση και η προοπτική να γίνει η Γερμανία η δεύτερη σοσιαλιστική χώρα μετά τη Ρωσία αποτυγχάνει. Το κίνημα των Σπαρτακιστών της Ρόζα Λούξεμπουργκ και του Καρλ Λίμπκνεχτ πνίγεται στο αίμα από τις εθνικιστικές πολιτοφυλακές (Freikorps), με τη συνέργεια των πρώην “συντρόφων” σοσιαλδημοκρατών που προδίδουν την επανάσταση. Σαν αποτέλεσμα, στην εύθραυστη Δημοκρατία της Βαϊμάρης που θα προκύψει κυριαρχούν δεξιά και ακροδεξιά στοιχεία. Ανάμεσά τους, αρχίζει να αναπτύσσεται ο μύθος του Dolchstosslegende σύμφωνα με τον οποίο η Γερμανία δεν έχασε τον πόλεμο όχι από αδυναμία αλλά από “πισώπλατη μαχαιριά” της ηγεσίας της, μετά από συνωμοσία Εβραίων και κομμουνιστών.

Το καταρρακωμένο εθνικό φρόνημα σε συνδυασμό με την τεράστια φτώχεια και ανεργία (που επιδεινώθηκε με την οικονομική κρίση του 1929) κάνει ακροδεξιές πολιτικές και παραστρατιωτικές οργανώσεις εξαιρετικά δημοφιλείς. Ανάμεσα στους νέους ανερχόμενους ηγέτες και ο βετεράνος του Μεγάλου Πολέμου (αποστρατεύτηκε με το βαθμό του δεκανέα και παρασημοφορήθηκε με το Σιδηρούν Σταυρό) Αδόλφος Χίτλερ. Ο Χίτλερ εντάσσεται στο μικρό αλλά με αυξανόμενη δημοτικότητα Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα (NSDAP). Συμμετέχει στο λεγόμενο “πραξικόπημα της μπυραρίας του Μονάχου” το 1923, εξ αιτίας του οποίου φυλακίζεται για 14 μήνες. Στη φυλακή γράφει  το πρώτο μέρος του πολιτικού του έργου “Ο Αγών μου” (Mein Kampf), όπου αναπτύσσει την ιδεολογία του και προτάσεις εξουσίας. Μεταξύ άλλων πραγματεύεται ιδέες περί ανωτερότητας της Αρίας Φυλής, δίωξης Εβραίων, κομμουνιστών, ομοφυλόφιλων και άλλων ομάδων, καθώς  και περί επέκτασης της Γερμανίας προς ανατολάς σε αναζήτηση “ζωτικού χώρου”.

Ο Χίτλερ τελικά αποφυλακίζεται υποσχόμενος πίστη στη δημοκρατία και ότι στο εξής θα διεκδικήσει την εξουσία μόνο με νόμιμο τρόπο. Το κόμμα του κερδίζει τις εκλογές του 1932, χωρίς όμως την απαιτούμενη πλειοψηφία για να σχηματίσει μόνο του κυβέρνηση. Μετά από πεισματική άρνηση να συνεργαστεί με  άλλα κόμματα, τελικά ο πρόεδρος Χίντεμπουργκ διορίζει τον Χίτλερ καγκελάριο στις 30 Ιανουαρίου 1933. Μετά το θάνατο του Χίντεμπουργκ τον Αύγουστο του 1934 ο Χίτλερ κυβερνά δικτατορικά και σέρνει τη Γερμανία και την Ευρώπη σε ένα νέο ακόμα καταστροφικότερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

 

Σκηνή από την ταινία Max (2002). Ο νεαρός Χίτλερ προσπαθεί ως προβοκάτορας/ αγκιτάτορας να ξεσηκώσει τα πλήθη, με προπαγάνδα περί “πισώπλατης μαχαιριάς“.